تبلیغات
زیست شناسی شهر تهران - ایمونوژن ، آنتی ژن ، پادگن

ایمونوژن ، آنتی ژن ، پادگن

سه شنبه 12 اسفند 1393 08:08 بعد از ظهر

نویسنده : گروه زیست شناسی شهر تهران

ایمونوژن ماده ایی است که در نتیجه ورود به بدن قادراست سیستم ایمنی ذاتی و اختصاصی را تحریک کنند و اصطلاح Immunogenicity به معنی قدرت ایمنی زائی یک ماده که بستگی به عوامل زیادی از قبیل ساختمان ژنتیکی میزبان، چگونگی و راه تزریق آنتی ژن و عوامل دیگر دارد.

کلمه آنتی ژن ریشه یونانی دارد و از پیشوندanti = against و پسوند gen = producing درست شده است. بفارسی چنین موادی را «پادگن» می گویند.

در اکثر موارد ایمونوژن، آنتی ژن و پادگن یک مفهوم را می رسانند. آنتی ژن ماده ایی است که به طور اختصاصی به آنتی بادی و گیرنده های آنتی ژن در سطح لنفوستهای B – cells , T – cells متصل می شود، ولیکن در بعضی مواقع ممکن است یک آنتی ژن نتواند سیستم ایمنی را تحریک کند در صورتیکه ایمونوژن به طور اختصاصی به آنتی بادی و گیرنده های آنتی ژن در سطح لمفوسیتهای B – cells , T – cells متصل می شود و حتماً سیستم ایمنی را تحریک می کند. بنابراین هر ایمنوژنی آنتی ژن هست ولی لزوما هر آنتی ژنی ایمنوژن نیست.

آنتی ژن ها ازترکیب مولکولهای مختلف مانند پروتئین، پلی ساکارید، لیپید، اسید نوکلئیک و یا مواد دیگر تشکیل شده اند مانند میکرو ارگانیسمها و ترشحات آنها، سلولها و گلبولهای قرمز بیگانه، دانه های گرده گل و غیره. بعضی از آنتی ژنها را ممکن است برای تحقیقات بطور مصنوعی یا سنتتیک درست کنند. آنتی ژنهای قوی مولکولهای درشتی هستند ولی فقط قسمتهائی از هر مولکول قادر است سیستم ایمنی را تحریک کند یا به آنتی کر متصل شود. این قسمتها را در اصطلاح نشانه آنتی ژنی یا شاخصای آنتی ژنی(Antigenic determinants) یا اپی توپ (Epitope) می گویند که از نظر قدرت ایمنی زایی در یک مولکول آنتی ژن با یکدیگر متفاوتند. یک اپی توپ موجب تحریک یک سلول لمفوسیت که اختصاصاً برای آن نشانه است می شود. بنابراین پاسخ ایمنی بدن بر علیه یک آنتی ژن، مجموعه ای از عکس العمل های سلولهای اختصاصی لمفوسیت علیه اپی توپهای موجود در آنتی ژن می باشد.

انواع اپی توپی ها از نظر ساختمان :

1-  پیوسته ( متوالی  خطی ) : این شاخص ها از نواحی مجاور هم در یک توالی تشکیل می شوند.به عبارت دیگر کنار هم نشستن اجزای تشکیل دهنده ماکرو مولکول ها( پروتئین ها ، قندها ، اسیدهای نوکلئیک) و اتصال آنهااز طریق پیوند کووالان این شاخصها را ایجاد می کند .مثل اسیدهای آمینه 12 تا 22 در یک زنجیره پلی پپتیدی.

2-  شکلی ( فضایی  ناپیوست ) : این شاخص ها از کنار هم نشستن نواحی غیرمجاور زنجیره های پپتیدی تشکیل می شوند پیوند های غیر کووالان باعث ایجاد چین خوردگی در پروتئین ها و ایجاد یک شکل سه بعدی می شوند .

انواع اپی توپها از نظر ویژگی:

الف ـ اختصاصی (Specific)

ب ـ اشتراکی (Cross – reacting)

الف ـ اپی توپهای اختصاصی: به اپی توپهائی گفته می شود که فقط در یک آنتی ژن مشخص وجود دارد و مخصوص همان آنتی ژن است. مثلا در میکروب بروسلا عامل بیماری تب مالت اپی توپهائی وجود دارند که فقط مخصوص این میکروب است و در میکروبهای دیگر دیده نمی شوند.

ب ـ اپی توپهای اشتراکی: اپی توپهائی هستند که در چند آنتی ژن متفاوت موجود در حیوان , گیاه یا میکرو ارگانیسم مشترک می باشند. شناختن اپی توپهای اشتراکی بین آنتی ژنهای مختلف در تفسیر آزمایشهای سرولوژی و ایمونولوژی اهمیت زیادی دارد. بطور مثال میکروب های بروسلا و ویبریون کلرا دارای اپی توپهای اشتراکی هستند. بنابراین اگر فردی به بیماری وبا مبتلا شده و یا واکسن آن را تزریق کرده باشد، آزمایش رایت (wright) که تست تشخیصی برای تب مالت می باشد نیز مثبت می شود.

انواع آنتی ژن ها از نظر فعال کردن لنفوسیت B:

1-  آنتی ژن های وابسته به تیموس :عمدتا آنتی ژنهای پروتئینی هستند که برای ایجاد آنتی بادی در مقابل آنها کمک سلولهایTh واجب است.(نقش تیموس در این پدیده چیست؟). سلولهای B از طریقBCR به این نوع آنتی ژن متصل شده ,اندوسیتوز, تجزیه و به صورت قطعاتی کوچک پپتیدی در دهانه مولکول MHC کلاس II به سلول T عرضه می شود و کمک سلول T به سلول Bباعث فعال شدن آن خواهدشد..در نتیجه این پدیده هر دو سلول فعال می شوند.ملکولهای دیگری به غیر از MHC کلاس II در این پدیده دخالت دارند که در مبحث فعال شدن سلولهای ایمنی در بافتهای لنفاوی ثانویه به آن خواهیم پرداخت.

2- آنتی ژن های مستقل از تیموس: در تدارک پاسخ ایمنی در مقابل آنها تیموس و لنفوسیتهای T نقش ندارند و به دو دسته تقسیم می شوند:

نوع اول- میتوژن ها .میتوژن ها باعث تکثیر غیر اختصاصی و پلی کلونال لنفوسیتهای B می شوند.( مانند LPS یا,لیپوپلی ساکارید موجود در دیواره سلولی باکتری های گرم منفی که مستقیما به رسپتور اختصاصی LPS ونه BCR متصل می شود).

نوع دوم-مولکولهای بزرگ با اپی توپهای تکرار شونده مانند پلی ساکاریدهای دیواره سلولی باکتریها.این آنتی ژنها قادرند چندین ایمنوگلبولین غشایی را همزمان درگیر کنند.




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 12 اسفند 1393 08:13 بعد از ظهر